शनिबारको शान्त बिहान छिमेकको एउटा चिया पसलअगाडि सानो काठको दराज राखियो। त्यसमा बाह्रवटा पुस्तक, हातले लेखिएको एउटा सूचना र सरल निमन्त्रणा थियो: पुस्तक लैजानुहोस्, पुस्तक राख्नुहोस्, कथा बाँड्नुहोस्।

सानो विचारको सुरुवात

स्थानीय शिक्षिका मायाले साँझ हिँड्दा एउटा कुरा याद गरेकी थिइन्। बालबालिका सँगै खेल्थे, तर बसेर पढ्न र नयाँ कुरा सिक्न मिल्ने साझा ठाउँ थिएन। ठूलो भवन वा परियोजनाको प्रतीक्षा गर्नुको सट्टा उनले सानै प्रयास सुरु गर्ने निर्णय गरिन्।

मायाले प्रयोग नभएको दराज सफा गरिन्, आफूलाई मन परेका केही पुस्तक जम्मा गरिन् र चिया पसलका सञ्चालकसँग बाहिर राख्न अनुमति मागिन्। उनले तुरुन्त सहमति दिए। दिउँसोसम्म एउटी बालिकाले कथाको पुस्तक लगिसकेकी थिइन्। अर्को हप्तासम्म दराज झन्डै भरियो।

पुस्तकभन्दा ठूलो सम्बन्ध

बिस्तारै त्यो पुस्तक कुनो भेटघाट गर्ने साझा ठाउँ बन्यो। अभिभावकहरूले आफ्नो बाल्यकालका मनपर्ने पुस्तक ल्याए। विद्यार्थीहरूले उपन्यास र विज्ञानसम्बन्धी पत्रिका साटासाट गरे। एक जना ज्येष्ठ छिमेकीले त हरेक शुक्रबार साना बालबालिकालाई कथा पढेर सुनाउन थाले।

चुनौती पनि आए। केही पुस्तक ढिलो फर्किए र कहिलेकाहीँ वर्षाले दराज भिजायो। स्वयंसेवकहरूले पुस्तक छोप्ने पारदर्शी आवरण राखे, सुझावका लागि कापी बनाए र पुस्तक कुनो सबैको साझा जिम्मेवारी भएको सम्झाए।

सानो पुस्तक कुनोले सिकाएको कुरा

यस प्रयासको विशेषता पुस्तकको सङ्ख्या थिएन, जोसुकैले योगदान दिन सक्ने वातावरण थियो। पहिले खासै नबोल्ने छिमेकीहरू एकअर्कालाई अभिवादन गर्न, पुस्तक सिफारिस गर्न र बालबालिकालाई नयाँ कथा छान्न सहयोग गर्न थाले।

छिमेक एकै रातमा परिवर्तन भएन। सानासाना सहयोग र निरन्तर प्रयासले परिवर्तन ल्यायो। कहिलेकाहीँ राम्रो समुदायको सुरुवात केही पुस्तक, खुला निमन्त्रणा र पहिलो पाइला चाल्ने एक जनाबाट हुन्छ।

यो English र नेपाली लेखको अनुभव परीक्षण गर्न तयार गरिएको मौलिक काल्पनिक कथा हो।